Romańska Polska

Sandomierz - kościół św. Jakuba z XIII w.

Kościół zachował prawie w niezmienionym stanie swój romański kształt, choć dobudowano tu gotycką dzwonnicę (kryjącą jedne z najstarszych dzwonów w Polsce) i kilka różniących się stylem kaplic (kaplica św. Męczenników, kaplica św. Jacka, kaplica św. Walentego). Kościół św. Jakuba jest budowlą ceglaną, budowaną w układzie wendyjskim, z bogatą dekoracją z glazurowanej cegły. Fryzy plecionkowe, obramienia okien i sam przepiękny i jedyny w swoim rodzaju uskokowy, dwudzielny portal, dekorowane są glazurowaną cegłą o ornamentach roślinnych, geometrycznych i plecionkowych. Czytaj dalej...»

Rokitnica - kościół p.w. św. Bartłomieja z XIII w.

Kościółek zbudowano z kamienia łamanego (opus incertum). Jest to jednonawowa świątynia z prezbiterium zamkniętym pękatą apsydą. Forma typowa dla kościółków romańskich, choć w niektórych źródłach przeczytamy, że jest wczesnogotycki Czytaj dalej...»

Prandocin - kościół św. Jana Chrzciciela, XII w.

Kościół św. Jana Chrzciciela zbudowano z jasnych ciosów piaskowca, od których kolorystycznie odcina się ceglane prezbiterium. Świątynia ta stanowi unikalny przykład założenia dwuchórowego (podobny, a nawet zadziwiająco bardzo podobny kształt miał pierwszy kościół w Jędrzejowie). Układ taki był najprawdopodobniej redukcją rozbudowanego schematu bazyliki dwóchórowej (bardzo możliwe, że był to schemat romańskiej bazyliki na Wawelu) i poza Polską nie funkcjonuje. Do dziś zachowała się tylko apsyda zachodnia, a pozostałości apsydy wschodniej ukryte są pod posadzką gotyckiego prezbiterium. Czytaj dalej...»

Opatów - kolegiata św. Marcina, XII w.

Fasada kościoła z zachodnim portalem (który pierwotnie był bardziej rozbudowany, ale jego boczne odgałęzienia zostały zamurowane już w średniowieczu) zachowała prawie w całości swój romański charakter. Jedynie umieszczone nad portalem okno zostało późnej znacznie powiększone. Wysilając wzrok (lepiej posłużyć się zoomem w aparacie fotograficznym) można doszukać się tutaj fryzu o motywach roślinnych i zwierzęcych. Wieże kościoła mieszczą trzy poziomy biforiów i zwieńczone są barokowymi hełmami. Czytaj dalej...»

Mokrsko Dolne - kościół Wniebowzięcia NMP z pocz. XIII w.

Dzisiejsze prezbiterium uroczeho kościoła p.w. Wniebowzięcia NMP stanowiło romańską jednonawową świątynię z małym, prosto zamkniętym chórem, w typie, jaki znamy z Dziekanowic. Wzniesiono ją z ciosów piaskowca w technice opus emplectum. Zachowało się oryginalne rozglifione obustronnie okienko dawnego prezbiterium, w szczytowej ścianie wschodniej, oraz drugie, w północnej ścianie nawy, zwieńczone łukiem ostrym (zabudowane zakrystią). Ostry łuk budzi skojarzenie z architekturą cysterską, której ośrodek znajdował się w pobliskim Jędrzejowie. Na zewnątrz zachowały się lizeny w narożnikach oraz umieszczony nisko uskok ciekawie artykułujący zwłaszcza ścianę wschodnią prezbiterium. Pod okapem dachu zachował się bardzo ładny gzyms, tzw. konsolkowy. Czytaj dalej...»

Mieronice - kościół św. Jakuba z poł. XIII w.

W stanie pierwotnym przetrwało tam sklepienie prezbiterium i jego wsporniki z dekoracją roślinną. Na ścianach jest przepiękna, czarno-żółto-czerwona polichromia odsłonięta w 1939 r, przedstawiająca sceny ze Starego i Nowego Testamentu. Czytaj dalej...»

Miechów - relikty pierwszego kościoła Bożogrobców

Ogólnie dominuje tu barok, a wnętrze utrzymane jest w różowej kolorystyce. Relikty romańskie znajdujemy w części zachodniej (z XII i XIII wieku) - jest to fragment romańskiej ściany z wnęką i zrekonstruowaną czterolistną rozetką (oculum). Poniżej znajduje się fragment fresku ze sceną ukrzyżowania. Czytaj dalej...»

Lwówek Śląski - fasada zachodnia kościoła p.w. Wniebowzięcia NMP z XIII w.

Pozostałością po romańskiej bazylice w Lwówku Śląskim jest fasada. Z potężnego masywu dolnej partii wyrastają dwie wieże, kwadratowe w łączącej się z fasadą podstawie, ponad nią przechodzące w ośmiobok. Między nimi znajduje się pulpitowy dach. To zabytek dość późny i niekiedy pisze się o nim jako wczesnogotyckim, ale prof. Świechowski uspokaja: jednolity masyw dolnej partii, gdzie wieże i fasada zachodnia tworzą całość podzieloną jedynie lizenami, to zdecydowanie romańska cecha. Czytaj dalej...»

Lublin - Wieża zamkowa z XII w.

Wieża zbudowana jest na planie koła, dolne partie z łamanego kamienia, górne - z cegły. Całość wieńczy dziewiętnastowieczny krenlaż. Grubość muru wynosi aż 3,4 metra! W murze znajdują się na pierwszej kondygnacji niewielkie okna, a na drugiej zachowało się biforum. Zachował się również kamienny portalik. Wewnątrz znajduje się spiralna klatka schodowa. Czytaj dalej...»

Kruszwica - kolegiata św. Piotra i Pawła oraz Najświętszej Marii Pannyz XI w.

Kolegiata w Kruszwicy to trójnawowa bazylika filarowa z transpetem, z wydzielonym prezbiterium zamkniętym apsydą. Do prezbiterium przylegają dwa pomieszczenie, również zamknięte apsydami. W ramionach transeptu również znajdują się nisze - apsydki, skierowane w stronę wschodnią. Na zachodniej ścianie znajduje się otwarta szeroką arkadą do wnętrza nawy empora. Całość przekryta jest stropem, jedynie przyziemia wież i północna zakrystia sklepione są krzyżowo-żebrowo. Czytaj dalej...»

Subskrybuje zawartość