Romańska Polska

Żarnów - rekonstrukcja kościoła św. Mikołaja, XII w.

(kliknij, żeby powiększyć)(kliknij, żeby powiększyć)Kroniki wzmiankują o tym kościele po raz pierwszy w 1191 roku. Ufundowany przez biskupa Odrowąża, pełnił funkcję kaplicy dla pobliskiego grodu i osady targowej. Dzisiaj pozostałości romańskiej budowli włączone są do neogotyckiego kościoła z 1903 roku, jako jedno ze skrzydeł transeptu. Był wielokrotnie przebudowywany, zachowały się XII-wieczna wieża z emporą. Czytaj dalej...»

Stare Miasto - rekonstrukcja kościoła św. Piotra i Pawła, stan z XIII w.

Podniesiono tu szczyty i nadmurowano ściany, przebito okna, a co najważniejsze - dobudowano do tej niewielkiej świątyni wielki, neogotycki kościół, podobnie jak uczyniono to w Żarnowie. Mimo przebudowań ostał się tutaj oryginalny portal południowy, który jest niezwykłym dziełem sztuki romańskiej. Uskokowy portal zdobiony jest motywami masek, a tympanon przedstawia archaicznego, ukrzyżowanego Chrystusa. Czytaj dalej...»

Prandocin - rekonstrukcja kościoła św. Jana Chrzciciela, stan z XII w.

Kościół p.w. św. Jana Chrzciciela pochodzi z XII w., z fundacji komesa Prandoty Starszego z rodu Odrowążów. Jednonawowa świątynia, od wschodu i zachodu zamknięta apsydami. Zachodnia, większa, jest cokołem dla ośmiobocznej wieży. Kamieniarze wykonali doskonałą robotę w łukach okienek, zdobionych misterną plecionką. XV wiek zastpił wschodnią apsydę gotyckim prezbiterium. Później obniżona została też wieża, zwieńczona barokowym hełmem. Jedyny portal znajdował się od strony południowej. Czytaj dalej...»

Opatów - rekonstrukcja kolegiaty św. Marcina, XII w.

(kliknij żeby powiększyć)(kliknij żeby powiększyć)Dwunastowieczny kościół o budowie bazylikowej z dwoma wieżami. Nie są jasne przyczyny postawienia wówczas w tym miejscu tak dużego obiektu, który dzisiaj nosi bolesne ślady barokowych przeróbek. W XVI wieku podwyższono korony murów i przerobiono szczyt transeptu na styl gotycki. Od XII do XVI w. dobudowywano do naw bocznych pomieszczenia, które zmieniły ostatecznie charakter romańskiej bryły. Czytaj dalej...»

Kraków - rekonstrukcja kościółka św. Wojciecha, stan z X wieku

To bez wątpienia najstarszy istniejący kościół w Krakowie. Według podania miał tu w X wieku głosić kazania św. Wojciech w swojej drodze na Prusy. Najprawdopodobniej ów święty jednak nigdy w Krakowie nie był. Świątynia powstała w miejsce drewnianego budynku (pogańskiej gontyny?), dzisiaj można w niej wyróżnić fazę przedromańską, romańską, gotycką, renesansową i barokową. Czytaj dalej...»

Kraków - rekonstrukcja kościoła św. Andrzeja, stan z XII w.

(kliknij żeby powiększyć)(kliknij żeby powiększyć)Powstał w latach 1079-1098 z fundacji Sieciecha, palatyna księcia Władysława Hermana. Częściowo zniszczony, prawdopodobnie przez Tatarów w 1260, odbudowany na fundamentach pierwszej świątyni. Jeden z niewielu tak doskonale zachowanych zabytków romańskich. Niestety, wewnątrz zbarokizowany. Czytaj dalej...»

Kościelec Kujawski - rekonstrukcja kościoła św. Małgorzaty, przełom XII/XIII w.

Pochodzi on z przełomu XII i XIII wieku i zbudowany jest z ciosów granitowych, co tłumaczy brak dekoracji takich, jak fryzy, czy lizeny (konia z rzędem temu, kto zdołałby wydłubać je w granicie przy pomocy XII-wiecznego żelaznego dłuta...). Od XV wieku ulegał licznym przebudowom: ściany podwyższono i uzupełniono cegłą (1861 r.), a co najważniejsze - dobudowano od południa renesansową kaplicę grobową Kościeleckich, wyburzając znaczną część ściany nawy, by przebić ją szeroką arkadą, otwierając kaplicę do nawy. W 1861 roku skrzywdzono podobnie ścianę nawy północnej, gdzie dobudowano neorenesansową kaplicę na wzór tej południowej. Efekt to coś na kształt upiornego renesansowego transeptu, co daje dziwaczny i niespotykany efekt - jakby krzyżowały się tu dwa kościoły. Romański charakter zachowały ściany budowli i portal w ścianie południowej. Nie zachowały się pierwotne otwory okienne. Czytaj dalej...»

Koprzywnica - rekonstrukcja opactwa cystersów z pocz. XIII w.

Pocysterski kościół i resztki zabudowań klasztornych z przepięknym kapitularzem na dwóch kolumnach, powstały w pierwszym dziesięcioleciu XIII w. Kościół zbudowano wedug reguły Cystersów, bez wież, z parą kaplic bocznych w transepcie. Reguła ta zezwalała najwyżej na drewnianą sygnaturkę na przecięciu naw. Barok zastpił ją dziwaczną, cebulastą wieżą. Przynajmniej drewnianą. Czytaj dalej...»

Grzegorzowice - rekonstrukcja rotundy św. Jana Chrzciciela, XIII w.

Rotunda z jedną apsydą prezbiterialną, jaką odnajdujemy w Grzegorzowicach została w 1627 roku przebudowana - zburzono fragment ściany od zachodu, dostawiając dużą barokową nawę, zaś od północy - zakrystię. Prowadzi do niej północny, gotycki (ostrołukowy) portal, przepruty później. Oryginalne jest południowe rozglifione okienko w nawie rotundy oraz wschodnie okrągłe okienko zwane oculus. Zdobiący je maswerk (kamienne wypełnienie) wskazuje już na gotyk, co zdradza "późny" wiek powstania świątynki. Czytaj dalej...»

Dziekanowice - rekonstrukcja kościoła p.w. św. Marii Magdaleny i św. Mikołaja z pocz. XIII w.

Dzisiejsze prezbiterium "starego" kościoła w Dziekanowicach (obok rozpadającego się dziś zabytku parafia zbudowała nowego Gargamela...), zanim w XVII w. dostawiono doń barokową nawę, stanowiło samodzielny jednonawowy kościółek z zamkniętym prosto prezbiterium. Zbudowano go z ciosów piaskowca, zdobionych ukośnymi żłobieniami. Zachowały się na nich też znaki kamieniarskie (tzw. gmerki), czyli "podpisy" majstrów. Choć prosta, dziekanowicka świątynia nie była bynajmniej prymitywna, rzeczeni majstrzy musieli znać swój fach - rozglifione okienko na wschodniej ścianie prezbiterium zwieńczone jest trójlistnie, a wewnątrz są ślady fresków. Czytaj dalej...»

Subskrybuje zawartość