kamień budowlany

opus emplectum: w relikcie wieży kościoła w Strzelniestosowany był w okresie romanizmu w kilku typach, jako:

Kamień łamany, nieobrobiony, naturalny, o nieregularnych kształtach
Kamień polny, narzutowy
Kamień ciosany (cios), przycięty do regularnych kształtów
Cegła

Najwcześniejsze, przedromańskie budowle, stawiano z kamieni łamanych bądź polnych. W Małopolsce i na Dolnym Śląsku o kamień nie było trudno (piaskowiec, granic, wapień). W Wielkopolsce używano polodowcowych kamieni polnych.

Pierwotne techniki układania kamienia to opus incertum, opus spicatum i opus emplectum.

Obrabianie ciosów kamiennych wymagało lepszych, hartowanych nazędzi. Budownictwo z ciosów rozwinęło się dopiero za czasów Kazimierza Odnowiciela. Cegła pojawia się najpóźniej.